Ομιλία στην επί της Αρχής συζήτηση για το νομοσχέδιο διαδικασιών για την ενίσχυση της Τουριστικής Επιχειρηματικότητας, αναδιάρθρωση του ΕΟΤ και λοιπές διατάξεις (30/7/2013)

416

«Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, σήμερα συζητάμε στην Ολομέλεια και ψηφίζουμε για το νομοσχέδιο «Απλούστευση διαδικασιών για την ενίσχυση της τουριστικής επιχειρηματικότητας, αναδιάρθρωση του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού και λοιπές διατάξεις».
Πράγματι, χρειαζόταν ένα νομοσχέδιο για να ρυθμίσει συνολικά το δαιδαλώδες τοπίο και τις αναρίθμητες επιμέρους ασάφειες, αναφορικά με τους κανόνες τις επιχειρηματικότητας και των επενδύσεων στον τουριστικό τομέα. Λόγω ακριβώς αυτών των ελλείψεων και των αδυναμιών, οι οποίες είναι καταγεγραμμένες διαχρονικά από τους περισσότερους εμπλεκόμενους φορείς και εκπροσώπους, είχε καθιερωθεί η δημιουργία μιας εικόνας άναρχης ανάπτυξης μη προσαρμοσμένης σε ένα συγκεκριμένο πρότυπο ή στρατηγική. Φυσικά, έμενε ορθάνοικτο το παράθυρο για κάθε λογής αυθαιρεσία από τον μεγαλοξενοδόχο έως τον μικροϊδιοκτήτη ενοικιαζόμενων. Αξίζει να τονίσουμε ακόμη ότι εδώ και τριάμισι χρόνια οι κυβερνήσεις δεν έχουν έρθει καν να νομοθετήσουν για τον τουρισμό, γεγονός που σκιαγραφεί μία εικόνα γενικής πολιτικής αδιαφορίας, αν όχι εγκατάλειψης.

Σ’ αυτό λοιπόν το νομοσχέδιο υπάρχουν σημεία, παρ’ όλες τις ενστάσεις που καταγράφονται ανά περίπτωση, στα οποία διαφαίνεται η διάθεση για βελτίωση της κατάστασης. Παράδειγμα είναι κάποιες διατάξεις που αφορούν μαρίνες και λιμάνια ή το θέμα με τα χιονοδρομικά κέντρα, όπου τακτοποιείται η υπόθεση με τις άδειες και τα σήματά τους. Επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις το Υπουργείο δέχτηκε να προβεί σε κάποιες τροποποιήσεις σύμφωνα με τις τοποθετήσεις των μελών της αρμόδιας επιτροπής και είδαμε για παράδειγμα να αλλάζει κάτι το οποίο εμείς, οι Ανεξάρτητοι Έλληνες, είχαμε επισημάνει στην αρμόδια Επιτροπή, ότι στο άρθρο 14 προστίθεται το ότι στην Υπηρεσία Αδειοδοτήσεων για τα καταλύματα που δημιουργούνται εντός του Υπουργείου, στις οργανικές θέσεις, θα μπορούν να τοποθετούνται και οι υπάλληλοι του ΕΟΤ, πέρα από τους αποσπασμένους στο δημόσιο και τους ΟΤΑ, διότι μεταξύ του ν. 4002/2011 και του ν. 4070/2012 οι υπάλληλοι του ΕΟΤ είχαν ως διά μαγείας εξαφανιστεί από την υπόθεση αυτή.
Δυστυχώς όμως η κεντρική κατεύθυνση πάνω στην οποία κινείται το νομοσχέδιο είναι εσφαλμένη και εξηγώ το γιατί. Γίνεται λόγος για απλούστευση διαδικασιών. Είναι τόση η απλούστευση που γίνεται στις διαδικασίες που επιτρέπεται ακόμη και να αναπτυχθούν μεγάλα τουριστικά και ξενοδοχειακά επενδυτικά σχέδια σε μέρη που υπάρχουν περιοχές αρχαιολογικού και ιστορικού ενδιαφέροντος όπως και δασικές εκτάσεις. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι αυτή και μόνο η διάταξη θα χτυπούσε καμπανάκι κινδύνου σε όποιον νοιάζεται και ευαισθητοποιείται για θέματα προστασίας του πολιτισμού και του φυσικού περιβάλλοντός μας, τα οποία αποτελούν άλλωστε και το πλέον πολυτιμότερο κεφάλαιό μας σε ό,τι αφορά τους λόγους για τους οποίους προτιμούν οι τουρίστες την πατρίδα μας. Σ’ αυτές τις ανησυχίες εσείς αντιτάσσετε μία γενική αναφορά για μελέτη της συμβατότητας ανάμεσα στην επένδυση και στο ιστορικό αρχαιολογικό ή δασικό τοπίο, παραπέμποντάς μας ταυτόχρονα σε παράλληλες νομοθεσίες χωρίς ωστόσο να τοποθετήστε με σαφήνεια, να δίνετε το δικό σας στίγμα ως Υπουργείο ή να ορίζετε ρητές και αδιαπραγμάτευτες δεσμεύσεις. Είναι δυνατόν να αφήσουμε τέτοιες διατάξεις να περάσουν όχι μόνο από την αρμόδια Επιτροπή, αλλά όπως καταλαβαίνετε και από το Κοινοβούλιο, χωρίς να αντιδράσουμε;
Τις ίδιες παρατηρήσεις θα υπέβαλα και για τη δυνατότητα να σημειώνονται ανεξέλεγκτα παρεμβάσεις πάνω σε φυσικά εμπόδια για τα οποία γίνεται λόγος ότι διακόπτουν τη γεωγραφική συνέχεια μίας τουριστικής επένδυσης. Φυσικά δεν υποστηρίζουμε την υπερβολή που επικρατούσε επί χρόνια, όπου δεκάδες ΜΚΟ και περιβαλλοντικές οργανώσεις να αποτρέπουν με κάθε λογής ενέργειες σημαντικές τουριστικές επενδύσεις.
Κάνετε λόγο για ενίσχυση της τουριστικής επιχειρηματικότητας. Ξεχάσατε όμως μία λέξη, της μεγάλης τουριστικής επιχειρηματικής, διότι το νομοσχέδιο που φέρνετε σήμερα είναι ξεκάθαρα ετεροβαρές ως προς την απόδοση διευκολύνσεων και προνομίων στους μεγαλοξενοδόχους και μεγαλοεπιχειρηματίες σε βάρος των ιδιοκτητών μικρότερων μονάδων και ενοικιαζόμενων δωματίων, αλλά και των υπόλοιπων τοπικών επιχειρηματιών που προσφέρουν τουριστικές υπηρεσίες. Παραδείγματος χάρη, στο άρθρο 1 ο λεγόμενος οργανωμένος υποδοχέας τουριστικών δραστηριοτήτων που παρουσιάζετε, βάζει μέσα στο πακέτο εξυπηρέτησης του τουρίστα τα πάντα όσα απαιτούν οι ανάγκες του, με αποτέλεσμα να μην περισσεύει σχεδόν τίποτα για την τοπική οικονομία και την απασχόληση. Παράλληλα, ο τουρίστας εγκλωβίζεται σε ένα αποστειρωμένο περιβάλλον, χάνεται η επαφή με το τοπικό στοιχείο και αλλοιώνεται ο χαρακτήρας της παραδοσιακής ελληνικής φιλοξενίας που ήταν ανέκαθεν υπόθεση όλων των κατοίκων και των επιχειρηματιών κάθε τουριστικού προορισμού. Αμέσως μετά ακολουθούν οι διατάξεις για ιστορικούς αρχαιολογικούς χώρους και δάση που ανέφερα πριν.
Στο άρθρο 3 δίνεται η δυνατότητα πώλησης κατοικίας σε ιδιώτες εντός ξενοδοχειακής υποδομής, δηλαδή κάποιος ξενοδόχος κάνει χρήση συντελεστών, ρύθμισης τυχόν αυθαιρεσιών ή παλαιών επιδοτήσεων και τώρα μπορεί να πουλάει, επιβαρύνοντας συν τοις άλλοις και το τοπικό real estate. Πάλι καλά που το περιορίσατε εντός αστικών ιστών και διασώθηκε κάπως ο τομέας αγοραπωλησιών των εξοχικών κατοικιών.
Αντίστοιχες υπερβολές στο σκεπτικό του «δώστα όλα» υπάρχουν και στο άρθρο 4 για τους ΠΟΤΑ.
Στο άρθρο 5 οι ξενοδόχοι δικαιοδοτούνται να φτιάξουν εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης του πελάτη ακόμη και σε τριάμισι μέτρα ύψος, δέκα βήματα από εκεί που σκάει το κύμα.
Πέρα από την Αντιπολίτευση, για όλα αυτά υπέβαλαν τις αντιρρήσεις τους και τους ενδοιασμούς τους φορείς που είναι επίσημοι θεσμικοί σύμβουλοι του κράτους όπως το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος, Βουλευτές, όπως ο Αγορητής της Δημοκρατικής Αριστεράς που μέχρι πρότινος στήριζε την τριμερή Κυβέρνηση, αλλά και Βουλευτής της Συμπολίτευσης που επισήμανε το αυτονόητο και είπε ότι δίνοντας τα πάντα στους ξενοδόχους δεν θα υπάρχει μέρος να ακουμπήσει την πετσέτα του στην παραλία ένας απλός λουόμενος.
Στο μεταξύ δίνοντας τα πάντα στους μεγαλοξενοδόχους και πριμοδοτώντας το «all inclusive», αυτόματα αδικούνται οι μικροϊδιοκτήτες, που αποτελούν τον πυρήνα της παραδοσιακής ελληνικής φιλοξενίας και μέρος της ραχοκοκαλιάς των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που είναι φυσικά ζωτικής σημασίας για την πραγματική οικονομία και απασχόληση. Ακόμη και με τη δυνατότητα που παρέχετε σε μικρά καταλύματα να ενταχθούν στα λεγόμενα «clusters», δηλαδή σε μία ομοιόμορφη αλυσίδα από ένα «brand name», δηλαδή μία μητρική επιχειρηματική ομπρέλα -συγγνώμη που κάνω την επεξήγηση, αλλά μέσα στο νομοσχέδιο έχει αγγλικές ορολογίες και παρόλο που είμαι πραγματικά φανατική οπαδός των ξένων γλωσσών, νομίζω ότι θα έπρεπε τα νομοσχέδιά μας να είναι στα ελληνικά- οδηγείτε τους μικροϊδιοκτήτες είτε στην αφομοίωσή τους είτε στον αφανισμό τους. Εξαφάνιση είναι όμως τόσο πρώτο όσο και το δεύτερο.
Το πρόγραμμα των Ανεξάρτητων Ελλήνων για τον τουρισμό τάσσεται σαφώς υπέρ της προσέλκυσης μεγάλων τουριστικών επενδύσεων, αρκεί όμως να υπάρχει εξισορροπημένο πλάνο ως προς την παράλληλη ενίσχυση του μικροϊδιοκτήτη και μικροεπιχειρηματία, να μπαίνουν κανονιστικά πλαίσια, όροι, όρια και περιορισμοί ως προς την προστασία της φύσης και των ιστορικών αρχαιολογικών τοπίων και να ενυπάρχει και να προσμετράται σε ισχυρότατο βαθμό ο παράγοντας της κοινωνικής ανταποδοτικότητας και ωφέλειας σε επίπεδο ανάπτυξης και απασχόλησης.

Στο δεύτερο κομμάτι του νομοσχεδίου στην ουσία επιχειρείτε να καταργήσετε τον ΕΟΤ, έναν οργανισμό που στηρίζει το τουριστικό προϊόν, τις υποδομές, τις υπηρεσίες, την προβολή από το 1960, έναν οργανισμό που πάνω του χτίστηκε το ελληνικό τουριστικό θαύμα και το οποίο η Υπουργός παρουσίασε στην τελευταία συνεδρίαση της Επιτροπής ως κάτι εντελώς φθαρμένο και ξεπερασμένο.
Το νομοσχέδιο παίρνει από τον ΕΟΤ τις αδειοδοτήσεις για μεγάλα ξενοδοχεία άνω των τριακοσίων κλινών και τις πάει στο Υπουργείο Τουρισμού. Εκεί θα εξυπηρετούνται στο εφεξής οι μεγαλοξενοδόχοι. Μόλις και μετά βίας πέρασε η μέριμνα για τοποθέτηση κάποιων στελεχών του ΕΟΤ με εμπειρία και τεχνογνωσία. Το Υπουργείο θα εγκρίνει και θα ελέγχει τις άδειες, δηλαδή ελέγχον και ελεγχόμενο.
Γραφεία του ΕΟΤ στο εξωτερικό κλείνουν ήδη κατά το δοκούν σύμφωνα με αυτό το νομοσχέδιο, δίχως σχεδιασμό ή στάθμιση προτεραιοτήτων, όπως θα εξηγήσω και στην ομιλία επί των άρθρων. Και την ίδια στιγμή καθιερώνονται τουριστικοί ακόλουθοι, πολλοί εκ των οποίων δεν θα προέρχονται από το έτοιμο και έμπειρο στελεχιακό δυναμικό που διαθέτει το Υπουργείο και ο ΕΟΤ, αλλά θα αποτελούν και επιτόπιες προσλήψεις.
Η επαγγελματική τουριστική εκπαίδευση, από την άλλη πλευρά, αφού έφυγε από την ευθύνη του ΕΟΤ και στη συνέχεια απαξιώθηκε –ένας Θεός ξέρει γιατί- ως ΟΤΕΚ, τώρα πηγαίνει και αυτή σε μία Διεύθυνση του Υπουργείο χωρίς να τίθενται εκ των προτέρων οι βάσεις και να αναλαμβάνονται οι δεσμεύσεις για αναβάθμιση και ανωτατοποίηση σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας, όπως απαιτούν οι πραγματικές ανάγκες του τουρισμού μας. Πάμε μήπως κι εκεί για ιδιωτικοποίηση; Πιθανόν!

Οι Ανεξάρτητοι Έλληνες πιστεύουμε σε ένα στρατηγικό πλάνο ανάπτυξης με βραχυπρόθεσμες, μακροπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες φάσεις και σχεδιασμό, το οποίο θα συνοδεύεται από τις κατάλληλες δέσμες νόμων και αποφάσεων, που θα υποστηρίζουν την ομαλή και παραγωγική λειτουργία της τουριστικής μας βιομηχανίας και θα ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα του τουριστικού μας προϊόντος.

Ποιες είναι λοιπόν οι προτάσεις μας;

– Έχουμε προτείνει τη δημιουργία Τουριστικού Επιμελητηρίου.
– Έχουμε προτείνει ΦΠΑ 5% στο σύνολο του τουριστικού πακέτου, για να είμαστε ανταγωνιστικοί.
– Έχουμε προτείνει χαμηλότερα τέλη και φόρους στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών, πράγμα το οποίο μπορούμε να επιτύχουμε με την επαναδιαπραγμάτευση της σχετικής σύμβασης, όπως επίσης να φύγει και ο επαχθής όρος για απαγόρευση άλλου αεροδρομίου στα εκατό χιλιόμετρα.
– Έχουμε ακόμη προτείνει δυνατότερο άνοιγμα προς νέες μεγάλες αγορές σε τρίτες χώρες, που σημαίνει άμεση κατάργηση της γραφειοκρατίας και έγκριση βίζας εκτός Σένγκεν.
– Έχουμε προτείνει πέρα από το «ήλιος και θάλασσα», που εμείς καθόλου δεν υποτιμούμε, επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου δώδεκα μήνες το χρόνο, με ένα κεντρικό σχέδιο πολυθεματικότητας, προκειμένου να αυξηθεί η χρονική διάρκεια και ο όγκος εισροής τουριστικού εισοδήματος και να τονωθεί περαιτέρω η απασχόληση.
– Έχουμε προτείνει πολιτικές προσέλκυσης μεγάλων επενδύσεων, αλλά με παράλληλη στήριξη και διαφύλαξη της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας.
– Έχουμε προτείνει τη συστηματική και έγκαιρη προβολή προς τις διεθνείς τουριστικές αγορές.
– Έχουμε προτείνει αναβάθμιση και ανωτατοποίηση της επαγγελματικής τουριστικής εκπαίδευσης.
– Έχουμε προτείνει κεντρική διακυβέρνηση, τα συναρμόδια Υπουργεία, η αυτοδιοίκηση, οι θεσμικοί φορείς, οι κοινωνικοί εταίροι, οι ιδιώτες κ.λπ., να καθίσουν γύρω από το ίδιο τραπέζι, να συντονιστούν και να συνεννοηθούν και να βρουν κοινό πεδίο δράσης και λειτουργίας, ώστε να μην έχουμε φαινόμενα, όπως, για παράδειγμα, απεργίες υπαλλήλων στα μουσεία, σε αρχαιολογικούς χώρους, έως και στην Ακρόπολη, πάνω σε περίοδο αιχμής.
– Έχουμε προτείνει το κράτος να είναι ρυθμιστής που θα βάζει κίνητρα, πλαίσια και κανόνες για υγιή ανταγωνιστικότητα και ισόρροπη τουριστική ανάπτυξη και όχι να επιστρέφει στο συγκεντρωτισμό εξουσιών και στη γραφειοκρατία.
– Έχουμε προτείνει αξιοποίηση των θετικών σημείων και της τεράστιας εμπειρίας του ΕΟΤ, ώστε να μεταβληθεί σε ένα σύγχρονο εφαλτήριο για τον τουρισμό μας.
– Έχουμε προτείνει απεξάρτηση ειδικά της τουριστικής μας πολιτικής από τα μνημόνια. Παράδειγμα: Οι ξενοδόχοι μας αδυνατούν σήμερα να ανταποκριθούν στις δανειακές τους υποχρεώσεις. Οι προμηθευτές τους τους ζητούν να πληρώσουν με μετρητά και την ίδια ώρα οι tour operators όχι μόνο τους έχουν επιβάλει εξευτελιστικές τιμές στα πακέτα, αλλά καθυστερούν και να τους πληρώσουν.

Σε αντίθεση, λοιπόν, με τα όσα εμείς έχουμε προτείνει, αυτό το νομοσχέδιο δεν έχει όραμα. Δεν είναι ούτε αναπτυξιακό, ούτε ισορροπημένο, αλλά ούτε και δίκαιο. Προάγει μονομερή συμφέροντα και επιδιώξεις, δεν διασφαλίζει ούτε σχέδιο, ούτε προοπτική, ούτε βιωσιμότητα για τον ελληνικό τουρισμό και ενώ το ζητούμενο σήμερα είναι η πολιτική και οργανωτική αποκέντρωση, δημιουργείται ένα υπέρ-Υπουργείο γεμάτο υπέρ-εξουσίες για τον υπέρ-Υπουργό.
Είναι τόσο ελλιπές αυτό το νομοσχέδιο που και η κυρία Υπουργός στη δεύτερη ανάγνωση στην τελευταία Επιτροπή αναγκάστηκε να πει ότι είναι μέρος της εθνικής τουριστικής στρατηγικής και όχι ένα ολοκληρωμένο νομοσχέδιο εθνικής τουριστικής ανάπτυξης. Είναι τόσο ελλιπές το νομοσχέδιο όσο και η εκπροσώπηση των θεσμικών φορέων στην Επιτροπή, από την ακρόαση στην οποία αποκλείστηκαν πεισματικά οι εργαζόμενοι του ΕΟΤ, να μη μας πουν τι συνέπειες θα είχε η αποψίλωσή του, οι δήμοι, που χάνουν απίστευτα εισοδήματα και άλλοι. Είναι τόσο πρόχειρο όσο και η απόφαση να ανακοινωθεί η πειραματική, μάλιστα, μείωση του ΦΠΑ εστίασης στο 13%, τη στιγμή που η θερινή περίοδος βαίνει προς το τέλος και εγκαλούν τους επιχειρηματίες να είναι αυτοί οι οποίοι θα το κάνουν να επιτύχει, λες και είναι στο χέρι τους.
Γι’ αυτούς τους λόγους και για άλλους που θα αναπτύξω στη συζήτηση επί των άρθρων, καταψηφίζουμε αυτό το νομοσχέδιο επί της αρχής».